مرحله اول عملیات گردان در کربلای۱ (آزادسازی مهران)
پس از اتمام اردوکشی به سومار، نیروهای گردان در تاریخ ۱۴/۳/۶۵ به اردوگاه شهید جنگروی واقع در گردنهی قلاجه وارد شدند. این اردوگاه که در ۸۵ کیلومتری شهر ایلام قرار داشت، در جریان عملیات والفجر۴، مقر نیروهای لشکر ۲۷ حضرت رسول بود. ازاینرو برای برخی از رزمندگان این مکان بسیار خاطرهانگیز بود. پس از رسیدن نیروها به موقعیت خود که به نام شهید گلکار نامگذاری شده بود، نسبت به پیاده کردن وسایل و لوازم و برپایی چادرها اقدام کرده و مقدمات لازم را برای احداث حسینیه فراهم کردند.
پس از استقرار گردان در اردوگاه قلاجه، برنامههای آموزشی برای حفظ آمادگی جسمانی و رزمی افراد از سر گرفته شد. در این دوره گردان متشکل از ۳ گروهان نصر، فتح و فجر و ۲ دسته ویژه صف و ادوات (الحدید) بود. فرماندهی گردان کماکان بر عهده بردار تقی زاده بود. همچنین علاوه بر برادر عباس رنجی، برادر حسین اجاقی از تیپ نبی اکرم نیز به جمع گردان پیوسته و بهعنوان معاون دوم گردان مشغول به خدمت شد.
برنامههای آموزشی معمولاً هر روز پس از نماز جماعت صبح و مناجات و با برپایی صبحگاه آغاز میشد. پسازآن برنامهی دو و متعاقب آن نرمش صبحگاهی انجام میشد. پس از صبحانه نیز برنامههای آموزشی تا ظهر ادامه مییافت. در برخی از موارد عصرها نیز جلسات آموزشی برپا میشد. در شبها نیز هرازچندگاهی برنامه ی رزم شبانه و یا تمرین ستون کشی در شب صورت میگرفت که گاهی تا نخستین ساعات بامداد روز بعد نیز ادامه مییافت.
در اوایل تیر ماه با مشخص شدن محل عملیات، دسته الحدید قبل از سایر نیروها برای پدافند به خط مقدم رفته و در آنجا ادوات خود را مستقر کرد.
در تاریخ ۶/۴/۶۵، نیروهای گردان از اوایل روز بهتدریج ساکهای خود را به واحد تعاون تحویل داده و پس از جمعآوری وسایل و لوازم و بارگیری آنها، در اواخر شب این مکان را به مقصد اردوگاه عشق حسین ترک کردند. فردای آن روز، نیروهای گردان به این اردوگاه که در کنار رودخانهی کنجان چم قرار داشت، رسیدند. با توجه به پیشروی دشمن در منطقهی عمومی مهران، فاصلهی این اردوگاه تا خط مقدم در حدود ۱۲-۱۳ کیلومتر بود. از اوایل صبح ۷/۴/۶۵، نیروها در موقعیت یادشده استقرار یافته و در آنجا ساکن شدند. شور و شوق رزمندگان برای شرکت در عملیات پیش رو و حالات معنوی آنها فضای خاصی را در آنجا حاکم کرده بود.
در عصر روز ۹/۴/۶۵، درحالیکه ۳ روز بیشتر از حضور افراد در این اردوگاه نگذشته بود، تمامی گردانها در مراسم وداع حضور یافتند. این مراسم حوالی ساعت ۴ بعدازظهر با قرائت قرآن آغاز شد. و پسازآن برادر محسن رضایی، فرمانده کل سپاه، دربارهی عملیات دفاع متحرک عراق و اهمیت شهر مهران و آزادسازی آن صحبت کرد. سپس حاج صادق آهنگران به نوحهخوانی پرداخته که با همراهی رزمندگان تا ساعت ۶ عصر به طول انجامید. و در خاتمه ی مراسم گردانها بهصورت منظم از زیر دروازهی قرآن که توسط واحد تبلیغات نصب شده بود، عبور کرده و ضمن آن با برادر فضلی، فرمانده لشکر، وداع کردند.
پس از این مراسم که با شور و حال معنوی خاصی همراه بود، نیروها به اقامهی نماز پرداخته و در ساعت ۲۰:۳۰ با استفاده از چند دستگاه کامیون که در محوطهی اردوگاه آماده شده بود، بهسوی منطقه رهسپار شدند. البته ازآنجاکه بخشی از مسیر در زیر دید و تیر دشمن قرار داشت، کامیونها تا نزدیکی ایستگاه صلواتی پیش رفته و سپس افراد از آن پیاده شده و مسافتی را بهصورت پیاده طی کردند. پس از خارج شدن از دید و تیر دشمن، رزمندگان با استفاده از چند دستگاه وانت تویوتا که از قبل آماده شده بود، بهسوی سنگرهای تعجیلی که در مجاورت رودخانهی فصلی (گاوی) ایجاد شده بود، رفتند. تا اوایل روز ۱۰/۴/۶۵ در آنجا مستقر بودند.
در این مرحله از عملیات قرار بر آن بود که ابتدا گردانهای حضرت علیاصغر و المهدی وارد عملیات شده و گردان حضرت علیاکبر نیز بهعنوان احتیاط باشد تا در صورت ضرورت وارد عمل شود.
در نخستین ساعات بامداد ۱۰/۴/۶۵، گردانهای علیاصغر و المهدی بهسوی خط دشمن روانه شده و در حوالی ساعت ۲ با آن درگیر شدند. علیرغم یورش گردانهای یادشده و دلاوری رزمندگان، دشمن با استفاده از آتش شدید به مقاومت پرداخت و تا روشن شدن هوا پیشروی چندانی بهویژه در محور گردان المهدی فراهم نشد. با توجه به مقاومت دشمن، در ساعت ۱۰ صبح دسته ویژه صف از گردان علیاکبر به یاری رزمندگان گردان المهدی رفته و تا حوالی ظهر با از بین بردن سنگرهای کمین دشمن موفق به تصرف خط آنها شد. البته درگیری کماکان ادامه یافته و حتی تاریکی شب هم از شدت آن نکاست. از نخستین ساعات بامداد ۱۱/۴/۶۵، با توجه بهشدت یافتن درگیری، سایر گروهانهای گردان حضرت علیاکبر نیز بهمرور و طی چند مرحله وارد عملیات و با دشمن درگیر شدند. درگیری تا فرارسیدن صبح ادامه داشت تا آنکه در حدود ساعت ۶ صبح طوفان شن به پا شد و دشمن که دیگر یارای مقاومت در برابر پیشروی رزمندگان را نداشت، با استفاده از کاهش میدان دید، اقدام به عقبنشینی کرد.
با روشن شدن هوا بخشی از گروهان فجر از گردان علیاکبر در محور راست به تعقیب دشمن پرداخته تا بتواند نسبت به عقب راندن دشمن و پاکسازی منطقه اقدام کند. گروهان نصر نیز ماموریت یافت تا به محور سمت چپ عملیات رفته و به پیشروی به سمت پل در حال احداث بر روی جادهی مهران-دهلران بپردازد.
در ساعت ۱۰ صبح ۱۱/۴/۶۵، خبرها حاکی از آن بود که بخشی از گروهان فجر که در تعقیب دشمن بهپیش رفته، بهنوعی در محاصرهی دشمن قرار گرفته است. ازاینرو بقیهی نیروهای این گروهان در حوالی ساعت ۱ ظهر به کمک افرادی که در محاصره قرار داشتند، رفتند. با یورش این گروه از رزمندگان، دشمن دست از محاصره برداشته و ناگزیر به عقبنشینی شد. در حین فرار، دیدهبان دشمن به دست رزمندگان گروهان فجر به اسارت درآمد.
نیروهای گروهان فجر پس از تعقیب دشمن و اطمینان از عقبنشینی بقیهی عناصر آن، در بعدازظهر ۱۱/۴/۶۵، بار دیگر به پیشروی پرداخته و این بار از پشت باغ کشاورزی به سمت جادهی ایلام-مهران حرکت و اقدام به پاکسازی منطقه کردند. مقارن با گروهان فجر، گروهان فتح و دسته ویژه نیز در دو محور جداگانه به سمت جادهی ایلام-مهران حرکت کرده تا از این محور نیز اقدام به پاکسازی منطقه کنند. در جریان پاکسازی منطقه در محورهای یادشده، دشمن بهطور پراکنده اقدام به مقاومت کرده که با پاسخ رزمندگان گردان روبهرو شد و ناگزیر از ترک منطقه گردید. در حین پیشروی گروهانهای مختلف گردان در محورهای گوناگون، فاصلهی بین گروهانها از یکدیگر بسیار زیاد شد بهنحویکه از میدان دید همدیگر خارج شدند. فاصله ی گروهان نصر در جنوب مهران با سایر نیروها بهاندازهای بود که حتی ارتباط بیسیم با آن مقدور نبود.
سرانجام در بعدازظهر ۱۱/۴/۶۵، رزمندگان گروهانهای فجر، فتح و دسته ویژه از ۳ محور مختلف به جاده ایلام-مهران رسیدند و مقارن با این واقعه، مارش عملیات نیز در رادیو نواخته شد. در پی موفقیتهای یادشده، در حوالی غروب نیروهای گردان بهسوی رودخانهی کنجان چم پیش رفته و ضمن درگیری با نیروهای پراکندهی دشمن، موفق به عبور از آن شده و با نیروهای ارتش در آنسوی رودخانه الحاق کردند.
سرعت عمل رزمندگان در این مرحله موجب شده تا غنائم بسیار زیادی از دشمن بهجای بماند. ازجمله این غنائم میتوان علاوه بر صدها قبضه سلاح سبک و نیمه سنگین، به ۱۷ قبضه ضد هوایی و چند نفربر زرهی هم اشاره کرد.
با فرارسیدن شب، رزمندگان گردان در سنگرهایی که توسط دشمن ایجاد شده بود به استراحت پرداخته و از خوردنیها و نوشیدنیهای موجود در آن استفاده کردند. خبرها حاکی از موفقیت بزرگ رزمندگان در این مرحله بود. برآوردهای اولیه نشان میداد که دهها کیلومترمربع صرفاً توسط نیروهای گردان علیاکبر تصرف و یا پاکسازی شده است.
با توجه به تحرکات دشمن در منطقه و احتمال درگیری، افراد در پشت یک خاکریز تعجیلی بهصورت نوبتی مشغول به نگهبانی شدند. استقرار در این محل تا ظهر ۱۲/۴/۶۵ ادامه یافت. دشمن بهویژه از هنگام روشن شدن هوا اقدامات مختلفی را به مرحلهی اجرا درآورد که ازجملهی آنها حملات مکرر هوایی با استفاده از هلیکوپترهای تهاجمی بود. به هر ترتیب در حوالی ظهر، مقاومت دشمن در نقاط مختلف در هم شکسته و ناگزیر به عقبنشینی شد. متعاقب فرار دشمن، نیروهای گردان با استفاده از چند دستگاه خودرو به اردوگاه عشق حسین بازگشتند تا نسبت به سازماندهی مجدد و آمادگی برای مرحلهی بعدی عملیات اقدام کنند.
